गर्भवती आणि भारावून गेलेला? डॉक्टर स्पष्ट करतात की जन्मपूर्व योग शारीरिक आराम आणि भावनिक आरोग्यासाठी एक शक्तिशाली साधन का बनत आहे

गर्भधारणेमुळे स्त्रीच्या आयुष्यातील जवळजवळ प्रत्येक भाग बदलतो. वाढत्या बाळाला आधार देण्यासाठी शरीर दर आठवड्याला जुळवून घेते, आणि उत्तेजना सोबतच अनेकदा पाठदुखी, कमी झोप, सुजलेले पाय, थकवा आणि भावनिक चढउतार येतात. अलिकडच्या वर्षांत, प्रसवपूर्व योग हा फिटनेस ट्रेंडपेक्षा अधिक झाला आहे. अनेक प्रसूतीतज्ञ आता याला एक सौम्य आणि आश्वासक सराव म्हणून पाहतात जे स्त्रियांना सक्रिय राहण्यास मदत करू शकते आणि शारीरिकदृष्ट्या मागणीच्या टप्प्यात शांततेचे क्षण निर्माण करू शकते.हैदराबादच्या अंकुरा हॉस्पिटलमधील वरिष्ठ सल्लागार प्रसूती आणि स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि लॅपरोस्कोपिक सर्जन डॉ. नेहा शुक्ला यांच्या मते, “वैद्यकीय दृष्टिकोनातून, डॉक्टर निरोगी गर्भधारणेसाठी नियमित शारीरिक हालचाली आणि सक्रिय जीवनशैलीची शिफारस करतात. प्रचंड फायद्यांसह बहुमुखी व्यायामाची एक आवृत्ती म्हणजे जन्मपूर्व योग. योग हलक्या हालचालींवर लक्ष केंद्रित करतो ज्यामुळे ताणणे, विश्रांती आणि नियंत्रित श्वासोच्छवासाचे प्रकार एकत्रित होतात, जे शारीरिक आणि भावनिक कल्याणासाठी योगदान देतात.“द्वारे समर्थित संशोधन राष्ट्रीय आरोग्य संस्थाअसे सुचविते की गर्भधारणेदरम्यान योगामुळे चिंता, नैराश्य आणि जाणवलेला ताण कमी होण्यास मदत होते, तसेच एकंदर आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.

स्ट्रेचिंगपेक्षा जास्त: जन्मपूर्व योग का महत्त्वाचा

गर्भधारणा शरीराकडून खूप काही विचारते. अस्थिबंधन सैल होतात, मुद्रा बदलतात आणि गुरुत्वाकर्षणाचे केंद्र बदलते. दैनंदिन कामे देखील आश्चर्यकारकपणे थकवणारी वाटू शकतात. हे बदल लक्षात घेऊन जन्मपूर्व योगाची रचना करण्यात आली आहे. हे हळू, सौम्य आणि लवचिकतेऐवजी आरामावर अधिक केंद्रित आहे.“योगाचा एक मोठा फायदा म्हणजे गरोदर महिलांना होणाऱ्या गर्भधारणेतील अस्वस्थता दूर करणे,” डॉ शुक्ला म्हणाले. “गर्भधारणा जसजशी वाढत जाते तसतसे, गर्भाला आधार देण्यासाठी शारीरिक बदल घडतात आणि वजन वाढणे आणि हार्मोनल बदलांमुळे श्रोणि, नितंब आणि पाठीवर ताण येऊ शकतो. प्रसवपूर्व योगामध्ये काही विशिष्ट पोझेस समाविष्ट असतात जे मुख्य शक्ती वाढवतात, लवचिकता सुधारतात, पेल्विक स्नायूंना चालना देतात, संरेखित स्थितीला समर्थन देतात आणि स्नायूंच्या कडकपणापासून आणि पाठीच्या खालच्या वेदनापासून आराम देतात. याव्यतिरिक्त, सूक्ष्म स्ट्रेचिंग सूज कमी करते आणि रक्त प्रवाह वाढवते.”

चिंता आणि भावनिक ओव्हरलोडचे उत्तर

गर्भधारणा नेहमीच चमकणारी छायाचित्रे आणि आनंदी अपेक्षा नसते. संप्रेरक बदल, बाळंतपणाची चिंता आणि मातृत्वातील संक्रमण यामुळे अनेक स्त्रियांना भारावून टाकू शकतात. कधीकधी, फक्त काही मिनिटे जाणीवपूर्वक श्वास घेणे आणि शांततेची आवश्यकता असते.डॉ शुक्ला यांनी स्पष्ट केले, “प्रसवपूर्व योग भावनिक आरोग्यासाठीही महत्त्वपूर्ण योगदान देतो. गर्भवती माता तणाव, मूड बदल आणि चिंता यांसारख्या भावनिक गुंतागुंतांमधून मार्गक्रमण करतात. योग ध्यान आणि सजग श्वासोच्छ्वास यासारख्या व्यायामाद्वारे विश्रांती प्रदान करतो. अनेक महिलांना भावनिक संतुलन, शांतता, आत्मविश्वास आणि चांगली भावना अनुभवता येते.”द एनसीसीआयएच लक्षात ठेवा की योगासने योग्य सावधगिरी बाळगून गर्भधारणेदरम्यान तणाव, चिंता आणि नैराश्य कमी करण्यास मदत करू शकतात.

तज्ञांचे म्हणणे आहे की काळजीपूर्वक मार्गदर्शन केलेल्या योगामुळे पाठदुखी कमी होते, रक्ताभिसरण सुधारते, तणाव कमी होतो, चांगली झोप येते आणि प्रसूतीदरम्यान महिलांना उपयुक्त श्वासोच्छवासाचे तंत्र विकसित करण्यास मदत होते.

श्वासोच्छवासाची तंत्रे बाळाच्या जन्मासाठी शरीराला तयार करू शकतात

प्रसवपूर्व योगाच्या सर्वात अधोरेखित पैलूंपैकी एक म्हणजे पोझेस नाही. तो श्वास आहे.“प्राणायाम हा जन्मपूर्व योगाचा आणखी एक महत्त्वाचा घटक आहे ज्यामध्ये श्वास नियंत्रणाचा सराव केला जातो,” डॉ शुक्ला म्हणाले. “व्यायाम सुलभ करण्याव्यतिरिक्त, ते विश्रांतीस प्रोत्साहन देते आणि ऑक्सिजनच्या प्रवाहास समर्थन देते. बाळंतपणाच्या मुख्य शारीरिक मागण्या असतात आणि शांत, लक्ष केंद्रित आणि नियंत्रणात राहण्याची कला या तंत्राद्वारे येते.”श्वास कसा मंदावायचा हे शिकल्याने कदाचित प्रसूती वेदना दूर होणार नाहीत, परंतु यामुळे स्त्रियांना कमी घाबरणे आणि अधिक उपस्थित राहण्यास मदत होते. नियंत्रित श्वासोच्छ्वास तणावग्रस्त स्नायूंना आराम करण्यास देखील मदत करते आणि लयची भावना निर्माण करते ज्यामुळे बर्याच स्त्रियांना आराम मिळतो.

चांगली झोप आणि हलकी हालचाल यामुळे दैनंदिन जीवन सोपे होऊ शकते

दुस-या आणि तिसऱ्या तिमाहीत झोप येणे कठीण होते. आरामदायक स्थिती शोधणे कठीण आहे. बाथरूममध्ये वारंवार जाण्याने विश्रांतीमध्ये व्यत्यय येतो. स्नायू दुखणे रात्री आणखी लांब करू शकतात.डॉ शुक्ला यांनी निदर्शनास आणून दिले, “उभरते पुरावे सूचित करतात की प्रसवपूर्व योगामुळे पुरेशी झोप घेण्यास मदत होते, जी गर्भधारणेदरम्यान एक सामान्य चिंतेची बाब आहे. झोपेची गुणवत्ता सुधारते कारण शरीर विश्रांती घेते आणि योगाच्या सौम्य हालचाली आणि पुनर्संचयित प्रभावामुळे स्नायूंच्या तणावापासून आराम मिळतो. माता आणि गर्भाच्या आरोग्यासाठी योग्य झोप अत्यंत महत्वाची आहे.”योगा कदाचित अखंड झोपेची हमी देऊ शकत नाही, परंतु अनेक स्त्रियांना असे आढळून येते की झोपेच्या आधी काही साधे स्ट्रेच आणि श्वासोच्छवासाचे व्यायाम त्यांना अधिक सहजपणे झोपण्यासाठी पुरेसा आराम करण्यास मदत करतात.

प्रत्येक पोझ सुरक्षित नसते आणि हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे

योगाबद्दलचा सर्वात मोठा गैरसमज म्हणजे अधिक हे नेहमीच चांगले असते. गर्भधारणेमुळे नियम बदलतात.“जन्मपूर्व योगाचे अनेक फायदे असले तरी प्रत्येक आसन किंवा सराव सुरक्षित मानला जाऊ शकत नाही,” असा इशारा डॉ शुक्ला यांनी दिला. “काही पोझमध्ये बदल करण्याची आवश्यकता असू शकते किंवा टाळण्याची आवश्यकता असू शकते. गर्भधारणेशी संबंधित जोखीम किंवा इतर वैद्यकीय परिस्थिती असलेल्या महिलांनी विशेषतः उच्च-तीव्रतेचे वर्कआउट, खोल वळण आणि जोरदार बॅकबेंड टाळले पाहिजेत. अपघात टाळण्यासाठी व्यावसायिक मार्गदर्शन आणि देखरेखीखाली योगाभ्यास करणे आवश्यक आहे.“ती पुढे म्हणाली, “प्रत्येक गर्भधारणा वेगळी असते आणि त्यामुळे व्यायामाचे सानुकूलित करणे तितकेच महत्त्वाचे असते. गर्भाशय ग्रीवाची कमतरता, अनियंत्रित उच्च रक्तदाब, गंभीर अशक्तपणा, प्लेसेंटा प्रीव्हिया आणि प्रीटरम लेबरचा इतिहास यासारख्या परिस्थितींनी व्यायाम करताना अधिक सावध राहिले पाहिजे. गर्भधारणेदरम्यान, शरीराच्या गरजा खूप वेगळ्या असतात, त्यामुळे या वेळेत आराम आणि क्षमता असणे अत्यंत आवश्यक आहे.“अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ नये. गरोदर महिलांनी कोणताही व्यायाम नित्यक्रम सुरू करण्यापूर्वी किंवा त्यात बदल करण्यापूर्वी त्यांच्या प्रसूतीतज्ञ किंवा आरोग्य सेवा प्रदात्याचा सल्ला घ्यावा. काही वैद्यकीय परिस्थिती आणि गर्भधारणा-संबंधित गुंतागुंतांसाठी प्रतिबंध किंवा विशेष पर्यवेक्षण आवश्यक असू शकते.